Tweede Gemeentehuis

Dit voormalige gemeentehuis is ontworpen in 1907-1908 door G. Bijlsma, de toenmalige gemeentearchitect. Dit pand staat direct naast het oudste gemeentehuis. Daar waar de later aangebouwde raadszaal is gebouwd, stond in het midden van de zeventiende eeuw een boerderij met herberg, genaamd "De Kleine Roos".

De omschrijving van het monument
De overgangsstijl die dit gebouw kenmerkt, werd vooral rond de eeuwwisseling veel gebruikt. In dit pand is het onder andere terug te zien in de ijzeren profielbalken en de sierspanten. Daarnaast zijn er ook elementen gebruik uit de neorenaissance, zoals de segmentbogen boven de deuren en ramen.

In 1917 onderging het gemeentehuis een grote verbouwing. Later, in 1927, werd er een raadzaal aan het pand toegevoegd naar ontwerp van W.F.C. Schaap in de stijl van de Amsterdamse School. Deze stijl wordt gekenmerkt door expressieve vormen.

Het hoofdgebouw heeft drie verdiepingen en de voorgevel bestaat uit vijf delen, waarvan de buitenste twee licht naar voren komen. Boven de ingang is een steen aangebracht met een wapenschild en de tekst "ANNO 1908", het bouwjaar. De achtergevel bevat een raam met glas-in-lood. Binnenin het pand zijn meer glas-in-loodramen. De meest opvallende is een groot venster met het wapen van Gelderland, Rheden en Nederland. Daarnaast zijn er namen van dorpen en steden in opgenomen.

De raadzaal is met het hoofdgebouw verbonden door een "tussenlid". Bovenop het dak van de zaal staat een zogeheten "dakruiter", een klein torentje.

Voor het gemeentehuis werd in 1913 ter ere van de honderdjarige onafhankelijkheid van Nederland een herdenkingsmonumente geplaatst. Tegenwoordig bevindt dit monument zich op Burgemeester van Leeuwenplein in Rheden.

De glas-in-lood ramen uit de raadzaal zijn meegegaan naar het derde gemeentehuis. Daar hebben ze op de eerste verdieping een plek gekregen in de commissiekamer. Nu zijn ze te bewonderen in de kantine van het huidige gemeentehuis.