Gelderse Toren Buitenplaats

De historische buitenplaats De Geldersche Toren ligt in de uiterwaarden bij Spankeren, grotendeels binnen de gemeente Rheden en deels in Brummen. Het van oorsprong middeleeuwse hoofdgebouw wordt omringd door bijgebouwen, twee oprijlanen, weilanden, boomgaarden en een bosperceel.

In kaart gebracht
In 1718 werd de buitenplaats in kaart gebracht. Zij was toen eigendom van de familie Van Rhemen (Van Broeckhuijsen). De bezittingen omvatten destijds het merendeel van de Spankerense weilanden, bouwland aan de andere zijde van de doorgaande weg en gronden aan de Brummense zijde van de Soerensebeek.
Het huis was vanaf de doorgaande weg (tussen Zutphen en Arnhem) bereikbaar via een lange, rechte laan en lag op een grotendeels omdijkt en omgracht terrein. Binnen de dijken was sprake van een eenvoudige, formele aanleg. De toren lag rondom in het water aan een voorplein met twee bijgebouwen. Aan weerszijden van de oprijlaan lagen weilanden en, dichter bij het huis, boomgaarden.

In de 19e eeuw vonden belangrijke wijzigingen plaats, zoals de herinrichting van het park door H. en S. van Lunteren en vernieuwingen aan de toren en bijgebouwen door architect Jan Brink Evers.

Huidige toestand
Het complex vormt een opvallend element in het open landschap van Spankeren. Kenmerkend zijn de rechte oprijlaan, oude boomgaarden, bosperceel, schuur, dienstwoning, markante oranjerie, koetshuis, bruggen en waterwerken. Rondom de toren liggen vijvers, het terrein is bedijkt en beplant met eiken en platanen. Het koetshuis fungeert nu als woning; de oranjerie heeft bijzondere stucdecoraties.

Waardering
De Geldersche Toren is van grote architectuur-, stedebouwkundige en cultuurhistorische waarde door haar geschiedenis, bijzondere bouwwerken en kenmerkende park- en landschapsaanleg. Het complex is architectonisch waardevol door rijke detaillering, materiaalgebruik en samenhang tussen interieur en exterieur; tevens representatief voor bouwstijlen uit de late 19e eeuw (neo-classicisme, neo-gotiek, eclecticisme).

Klik op het document onder de foto’s rechtsboven voor een volledige beschrijving van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Onderdelen
De Gelderse Toren is een rijksmonument. Het complex bestaat uit:

Zutphensestraatweg 10 Gelderse Toren (hoofdgebouw)
Zutphensestraatweg 10 Koetshuis
Zutphensestraatweg 6 Orangerie
Zutphensestraatweg 6 Dienstwoning (D)
Zutphensestraatweg 4 Dienstwoning (F)
Bij Zutphensestraatweg 4 Schuur
Bij Zutphensestraatweg 8 Park en tuin
Bij Zutphensestraatweg 8 Keersluisje (I)
Bij Zutphensestraatweg 8 Keersluisje (J)