Gelderse Toren Orangerie

Het gaat hier om een rijkversierde oranjerie uit het laatste kwart van de 19e eeuw. De bouwstijl is Eclecticisme met invloed van Neo-Classicisme. Als onderdeel van buitenplaats De Geldersche Toren heeft de oranjerie door de ligging ten opzichte van de toren en de overige bijgebouwen een duidelijke betekenis binnen het complex.

Monument
De oranjerie heeft een eenvoudige rechthoekige vorm. De gevels zijn van baksteen in een klassiek metselverband. De lange zijde die uitkijkt op de tuin heeft schuin afgewerkte hoeken, wat het gebouw een verfijnd uiterlijk geeft. Onderaan loopt rondom een stevige plint van hardsteen.
Het lage, afgeplatte schilddak is bedekt met leien. In het dak zitten kleine ronde vensters: aan elke zijkant één en aan de voorzijde bij de ingang drie, allemaal voorzien van een kantelraampje. De hoeken van het gebouw vallen op door lichte, gepleisterde stroken in de gevel. De dakrand bestaat uit verscheidene decoratieve lagen, die zorgen voor een elegante uitstraling van het gebouw.
In de gevel bevindt zich een stichtingssteen met daarop de tekst: "De eerste steen gelegd door Johanna Cecilia Elisabeth Baronesse van Rhemen van den Gelderschen toren" en het jaartal 1880 en in cijfers de maand- en dag aanduiding: 6 mei.

Interieur
De voormalige eetkamer van de orangerie heeft een betimmering die niet oorspronkelijk is. Het is een 19e eeuwse Neo-Renaissance betimmering, afkomstig uit een pand in Nijmegen. De stucplafonds in de grote zaal zijn niet origineel. De vloer van die zaal is voorzien van klinkers en gietijzeren roosters.

Klik op het document onder de foto’s rechtsboven voor een volledige beschrijving van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Gebruik
Het hoofddoel van de oranjerie was het laten overwinteren van vorstgevoelige kuipplanten, maar er werden ook allerlei kweekwerkzaamheden verricht. Het bijzondere aan deze oranjerie is dat de ruimte achter de voorgevel niet bedoeld is voor activiteiten met planten.
Aan de westzijde ligt namelijk een keuken en aan de oostzijde een eetkamer. De keuken en eetkamer zijn met elkaar verbonden door een fraaie hal met daarin een trap met prachtig uitgevoerd houtsnijwerk. De eetkamer is voorzien van een lambrisering in neo-renaissance stijl. De bouw van deze ruimtes was bedoeld als oplossing voor een praktisch probleem. Tot 1880 zat de keuken van de Gelderse Toren namelijk in de kelder van het kasteel. De bewoners, de familie Van Rhemen, woonden in de winter in Zutphen. In het voorjaar gingen zij terug naar Spankeren. Echter door hoog water in het vroege voorjaar stond de kelder regelmatig onder water en kon dan niet als keuken worden gebruikt.