Avondzon - Nieuw Schoonoord

Dit complex van zorgwoningen staat tegenwoordig bekend als Nieuw Schoonoord. Het werd tussen 1937 en 1938 gebouwd als het bejaardentehuis ‘Avondzon’, op een terrein van meer dan een hectare. Het pand is ontworpen door J.J. Hornstra, een architect uit Wassenaar. Van oorsprong had het een vierkant middengedeelte met hieraan drie vleugels.

Gebouw
Door de jaren heen is het meerdere malen verbouwd. Het pand is een goed voorbeeld van de stijl van Het Nieuwe Bouwen uit de jaren ’30. Het is één van de weinige voorbeelden in de gemeente Rheden. De stijl uit zich o.a. in materialen als staal (kozijnen en balustrades) en de vroege toepassing van beton voor skelet en vloeren.
De buitengevels zijn van een gele baksteen met afwisseling in het metselwerk. Er is afwisselend gemetseld is, zowel op de gebruikelijke wijze als in vlakken met plat verwerkte baksteen.

De zuid-vleugel heeft aan de westzijde op zowel de begane grond als de eerste en tweede verdieping meerdere vernieuwde puien. Daarnaast zijn beide verdiepingen voorzien van balkons over de gehele breedte. In de west-vleugel bevindt zich de aula en een ingangspartij van een glas- en staalconstructie. In de westelijke gevel zijn diverse hoge ramen met glas-in-lood aangebracht. De noordvleugel is aan de westzijde op de begane grond uitgebreid en heeft bovenliggende balkons. De eerste en tweede verdieping zijn vernieuwd en over de gehele breedte zijn er balkons.
Het ziekenpaviljoen heeft een cirkelvormige plattegrond.

In het interieur van beide vleugels zijn originele elementen bewaard, zoals de zwart-witte marmeren vloer in de centrale hal en de stalen wenteltrap. In de aula/kapel bevindt zich een elektrisch pijporgel van Flentrop uit Zaandam.

Zorg voor ouderen
Met de komst van het toen moderne bejaardentehuis “Avondzon” in 1938 veranderde het landelijke dorpsbeeld van Velp. De wens een Vrijzinnig Christelijk Tehuis te stichten voor Ouderen werd werkelijkheid. De officiële opening vond plaats op 25 februari 1939.
De doelstelling werd als volgt omschreven: “Het doel was om aan personen met beperkte beurs, die eenzaam achterblijven of voor wie de zorg voor een eigen huishouding met alle daaraan verbonden zorgen en beslommeringen te zwaar valt, het zij dat zij lichamelijk daartoe niet meer in staat zijn of financieel niet krachtig genoeg opname te verschaffen, de zorgen voor hun levensavond te verlichten en deze te veraangenamen.”  

Het was voor die tijd een heel modern huis. Iedere bewoner had een zit-slaapkamer, voorzien van warm en koud stromend water, elektrisch licht, centrale verwarming en een aansluiting op de gemeentelijke radio.
De bewoners werden op hun kamers bediend. Ze mochten zelf hun kamers meubileren, zodat de huiselijke sfeer waaraan zij gewend waren, zoveel mogelijk gehandhaafd zou blijven. De conversatiezaal en serres dienden voor hen, die aansluiting en gezelligheid zochten. Er werd wel een strikte dagindeling gehanteerd. 

Nieuw-Schoonoord
In 2001 werd Avondzon verbouwd tot woon-zorgcomplex Nieuw Schoonoord. Genoemd naar de villa die eerder op het terrein stond. Het huidige adres is Nieuw Schoonoord 1, voorheen Hoofdstraat 12, nog eerder Zutphenschestraatweg.

De trots van Avondzon, de aula aan de Hogeweg, is behouden gebleven. Hier bevindt zich het mozaïek “Alziend Oog”. Dit is, net als het trappenhuis, een belangrijk onderdeel van het complex dat een monumentale status heeft gekregen.