Gedenksteen familie Van den Berg

In de stoep voor het huis aan Jeruzalem 31 ligt een gedenksteen. De tegel is geplaatst in 1997 mede naar aanleiding van de tv-documentaire die de dochter van Edith Obstfeld maakte over de onderduikperiode van haar moeder in Velp. De tekst op de tegel luidt:

OM NOOIT TE VERGETEN
OP JERUZALEM 31 WOONDE DE FAMILIE J. VAN DEN BERG. TIJDENS DE TWEEDE WERELDOORLOG HEBBEN “DE BAAS EN MOEKE” 14 JOODSE ONDERDUIKERS VERBORGEN VAN OKTOBER 1942 - 16 APRIL 1945.

MIRJAM KERKOET EN EDITH OBSTFELD

Baas en Moeke van den Berg
Het echtpaar Johannes en Anna van den Berg woonde met hun vijf zonen in de helft van een dubbele woning op Jeruzalem 31. Ruim drie jaar beschermde het gezin veertien Joodse mensen. Allen overleefden de oorlog. Op 7 juni 1998 kreeg het echtpaar Van den Berg postuum een Yad Vashem-onderscheiding.

Mirjam Troostwijk-Kerkoet zat vanaf 7 maart 1943 als elfjarig meisje ruim twee jaar verborgen bij “Baas en Moeke”. Bij herdenkingen heeft ze verschillende keren verteld over haar onderduikperiode. Ze vond het fijn dat haar twaalfjarige vriendinnetje Edith Obstfeld bij haar was. Samen brachten ze veel tijd door met lezen, dammen en Joker spelen. En ze maakten het strafwerk voor de jongste twee jongens Van den Berg, als dank omdat zij voor hen boeken haalden bij de bibliotheek. Ook hielpen ze met het schoonmaken van groente. Heel soms mochten ze in het donker even naar buiten om in de tuin de konijnen eten te geven.

Dat de tegel pas in 1997 werd geplaatst verklaart Edith Soffer-Obstfeld als volgt: “Ik ben het huis van Baas en Moeke in april 1945 uitgelopen en heb nooit meer omgekeken. Drie jaar lang zat ik er opgesloten in twee kleine kamertjes, samen met nog dertien Joodse mensen. Nu wilde ik de frisse lucht inademen en de hemel leren kennen. Ik wilde weer leven.” De tv-documentaire die haar dochter maakte over de jeugd van haar moeder en over de onderduikperiode in Velp, deed Edith Soffer pas goed beseffen hoe moedig het besluit van het gezin Van den Berg was om haar en de 13 anderen te verstoppen in hun huis. Het leven van henzelf en dat van hun zes zonen stelden ze daarmee in de waagschaal.

Yad Vashem
Op 7 juni 1998 werd aan het echtpaar postuum een Yad Vashem-onderscheiding toegekend door de staat Israël. Hun namen zijn in Jeruzalem in een muur gebeiteld in een park gewijd aan de "Rechtvaardigen onder de Volkeren". Yad Vashem of Jad Wasjem (Hebreeuws: ) (is de officiële staatsinstelling van Israël voor het herdenken van de Joodse slachtoffers van de Holocaust en de redders van Joden. De instelling is gevestigd in Jeruzalem. Yad Vashem betekent gedenkteken (letterlijk een hand en naam) en is ontleend aan Jesaja 56:5 in de Bijbel.

Het monument bestaat uit een herdenkingsruimte, een historisch museum, een "Hal van de Namen", een archief, een bibliotheek, het "Dal van de verwoeste gemeenschappen" en een park gewijd aan de mensen die een onderscheiding van Yad Vashem hebben ontvangen, de "Rechtvaardigen onder de Volkeren". Dat zijn allen niet-Joden die tijdens de vervolging Joden hebben gered.

Zie ‘Verborgen in Velp – nooit vertelde verhalen over moed, verzet en onderduikers’ van Gety Hengeveld, Uitg. Velp voor Oranje 2013/2014.