Grote Kerk PKN

De kerk ligt ongeveer zeven meter achter de rooilijn van de Kerkstraat op een door groen omzoomd pleintje. Hij heeft de vorm van een Grieks kruis met een kortere arm. De buitenzijde is grotendeels oorspronkelijk, binnen zijn diverse moderniseringen doorgevoerd.

Monument
Deze neo-classicistische kerk naar ontwerp van de architect Evert Jenni is gebouwd tussen 1839 en 1841, onder toezicht van Rijkswaterstaat, zoals toen gebruikelijk was. De gevels zijn uitgevoerd in schoon metselwerk met doorlopende gepleisterde plint, ten dele van hardsteen met hardstenen stoepen voor de ingangen. De gevels hebben gepleisterde zuilen op de hoeken en pilasters: buiten met Toscaanse kapitelen, binnen versierd met acanthusbladeren. De vensters hebben rond- en spitsbogen met traceringen in gietijzer.

De voorgevel heeft een driehoekig, houten fronton en daarboven een bakstenen opzetstuk in de vorm van een klokgevel, met versieringen. Het geheel wordt bekroond met een windvaan in de vorm van een vergulde engel met bazuin. In de voorgevel de hoofdingang met viervoudige paneeldeuren en bladsnijwerk.

Binnen heeft de kerk een gestuct tongewelf met de doorsnede van een spiegelboog en rozetten op lijst. Details in het interieur: uit Utrecht afkomstig een-klaviers orgel uit 1772 door H.H. Hess op een tribune uit 1878 met daaronder een 18de-of 19de-eeuwse kansel uit Winterswijk, drie memorieborden met namen van predikanten, geelkoperen kroonluchters. Vloer en banken zijn gemoderniseerd.

Bouw was nodig
Vanaf 1825 verdubbelde de bevolking van Velp en zo werd de toenmalige kerk van de Nederlandsch Hervormde Gemeente (de Oude Jan) te klein. Ter plekke was geen ruimte voor uitbreiding vanwege het kerkhof. Daarom werd grond gekocht aan Kerkstraat, nu nummer 32. Na het gereedkomen van de kerk in 1841 werden de banken en gestoelten van de ambtsjonkers van Biljoen en Overbeek, de lichtkronen en het orgel vanuit de Oude Jan overgebracht naar de nieuwe kerk.

Wijzigingen
Rond 1970 werd het interieur totaal gewijzigd door verwijdering van banken en de gestoelten en de plaatsing van gasverwarming. In 1981 werd aan de achterzijde van de kerk een nevenruimte toegevoegd, ‘Het Rondeel’, bedoeld voor allerlei activiteiten. Er kwam een Avondmaaltafel en een kansel uit de Jacobskerk van Winterswijk. De kansel werd gerestaureerd en in de kleuren van het orgel gebracht. Het tafelblad van de Avondmaaltafel is door restauratieschilder Co Jacobs uit Velp vervaardigd.
De historische predikantsborden van de Hervormde gemeente zijn in 1998 afgesloten. In 2009 werd het interieur weer gewijzigd. De kerk werd voorzien van vloerverwarming, een nieuwe houten vloer en een moderne beeld en geluidsinstallatie.

De kerk heeft een bijzonder orgel en sinds 2015 twee ‘Bevrijdingsramen’. De ramen werden ontworpen door de Duitse kunstenaar Berthold Janke, in dienst van Glassmalerei Hein Derix KG.

Gebruik
Lang was huisvestte de kerk de Velpse Hervormden. Sinds 27 november 2005 is de kerk in gebruik van de Protestantse Gemeente Velp. Die is ontstaan uit een fusie van de Hervormde Gemeente met de Gereformeerde Kerk van Velp. Deze fusie was onderdeel van de fusie van de landelijke Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken en de Evangelisch Lutherse Kerken tot de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

De kerk wordt ook regelmatig gebruikt voor concerten.