Herdenkingsmonument 1940-1945 Vijverlaan Velp

Dit monument is opgericht voor alle gevallen illegale strijders in Velp en Rozendaal. Het is een gedenkplaat met de tekst: ‘AAN DE SLACHTOFFERS UIT ONS MIDDEN 1940-1945’ - ‘UW OFFER ZAL NIET VRUCHTELOOS ZIJN’. Het bevindt zich in een plantsoen in het Villapark aan de Vijverlaan. De onthulling was op 4 mei 1950.

Een burgercomité, dat al in de oorlog politieke gevangenen en hun gezinnen ondersteunde (later Stichting 1940-1945), begon direct na de bevrijding een collecte voor ‘het stichten en in stand houden van een gedenkteken’. Het werd onthuld door pastoor Schaars, verzetsman en overlevende van concentratiekamp Dachau.

Het monument bestond uit de gedenkplaat, een paar grote en een groot aantal wat kleinere veldkeien (symbool voor de verzetsmensen), waar tussen een houten vlaggenmast was geplaatst. De Stichting 1940-1945 droeg het herdenkingsmonument over aan de gemeente Rheden. Omstreeks 1970 werd een permanente vlaggenmast geplaatst met op de natuurstenen sokkel de tekst in gesmede letters ‘VOOR HEN DIE VIELEN’. De gedenkplaten waren inmiddels verdwenen. In 1981 werd de (ook landelijke) Stichting 1940-1945 opgeheven. In Velp werd het nog steeds bestaande 4 Mei Comité Velp opgericht, inmiddels nauw samenwerkend met Oranjevereniging Velp voor Oranje.

Op initiatief van de Oranjevereniging is in 1992 een klokkenstoel met Vredesklok toegevoegd aan het monument. De bestaande vlaggenmast werd geïntegreerd in het nieuwe ontwerp van Eugène Terwindt, dat was gebaseerd op een driehoek: de vlaggenmast, een klokkenstoel en een opengesneden zwerfkei, de aansluiting voor een vlam die bij de herdenkingen een rol speelt. De driehoekige vorm wordt aan één zijde afgesloten door een rij zwerfkeien en aan de andere twee zijden door het licht glooiende grasveld met de grote vijver en de muziektent.

Op 16 april 1992 om 18.12 uur werd de klok officieel ingeleid door burgemeester Koek. Eigenlijk had dit moeten gebeuren om 6.12 uur ’s morgens, want toen arriveerden in 1945 de eerste geallieerde tanks. De klok wordt sindsdien jaarlijks geluid op 16 april om 9.00 uur. In 2010 bood de scheidend voorzitter van Velp voor Oranje, de heer J.C. (Hans) Driessen een gesmede schaal aan, waarin de Vredesvlam opvallend en fier kan branden tijdens de jaarlijkse Dodenherdenking op 4 mei.

Eugène Terwindt (1941) studeerde monumentale kunst aan de Arnhemse Academie waar hij ook een aantal jaren kleur- en vormenleer doceerde. Daarna werd hij beeldend kunstenaar en omgevingsontwerper. Zijn kunstwerken gaan altijd een sterke relatie aan met de plek waar ze staan.