Herkomst cementsteen van Willem Honig

Architect Willem Honig was begin 20^e eeuw betrokken bij de ontwikkeling van het landgoed Ma Retraite tot villapark. Daar werd grond afgegraven en hij zag dat het kwartszand betrof, afkomstig uit de Saale-ijstijd. Hij kon dat zand goed gebruiken bij het maken van cementsteen. Het product was hem niet onbekend.

Afgegraven zand
Honig zag in het afgegraven zand een nieuw product. Zand, cement, gips en nog wat toevoegingen werden gemengd met water tot een brij, die verhardde in de buitenlucht tot een steenachtige massa. Wij kennen het als beton en als metselspecie. De brij kon ook in een vorm gegoten worden en daarin gehard. Dat gebeurde bij het maken van cementstenen.

Met enkele arbeiders begon Honig bij het tuinhuis van het landgoed zijn experiment: het maken van cementsteen. De productie zal niet omvangrijk zijn geweest. Hij gebruikte de stenen zelf en verkocht ze ook wel aan aannemers en particulieren in Velp. Dit project kreeg de naam “Eerste Velpsche Cement- Steen- en Tegelfabriek De Bijenkorf”.

Als sierelement
De toepassing van de cementsteen vond plaats in de woningbouw als bouwsteen, maar toch wel meer als sierelement. Willem Honig heeft veel huizen gebouwd, met name in de villaparken. Vaak hadden de villa’s gevels met gekleurde versieringen van cementsteen. In sommige gevallen werd de cementsteen toegepast als hoofdmateriaal, met banden van gewone baksteen.
Een nadeel van cementstenen als bouwstenen bleek later. Bij het reinigen van de gevel laten door wrijving over het ruwe oppervlak zandkorrels los. Zeker als je een hogedrukspuit gebruikt.

Willen Honig
Honig werkte in 1882 als opzichter bij de gemeente Rheden. Hij was als bouwkundig opzichter betrokken bij de bouw van de kerk Onze-Lieve-Vrouw Visitatie van de architect Boerbooms in de Emmastraat. In 1891 verhuisde hij naar Velp en bood zich via advertenties aan als architect en deed er ook assuranties bij.
Hij bouwde in 1892 een ziekenhuis in Velp op Tramstraat 20, samen met G.J. Heineman. Verder was hij betrokken bij projecten in Velp, zoals Villapark Overbeek en Villapark Ma Retraite. Hij bleef tot 1915 actief als bouwmeester.

De Meteoor
In 1907 stichtte Honig met Nicolaas van Heloma en anderen de N.V. Vigorose Cementindustrie “De Meteoor”. Er kwam een fabriek in Rheden, vlak bij de IJssel. Er volgden verschillende uitbreidingen en in 1912 kwam er een nieuwe betonmachine. In het begin werden vooral tegels en cementstenen gemaakt, maar het aanbod werd steeds gevarieerder. Zie ook onder Meteoor te Rheden.

link naar document(https://eodk.blob.core.windows.net/live-rheden/3338144/pdf-8-de-cementstenen-van-honig.pdf) in Ambt & Heerlijkheid nr 207, juni 2020