Plaquette WO II ABN-AMRO bank

Ter nagedachtenis aan alle gevangenen die in de Tweede Wereldoorlog langer of korter waren opgesloten in de toenmalige Rotterdamse Bank is op 4 mei 2000 een natuurstenen plaquette onthuld aan de gevel van de ABN-AMRO bank aan de Hoofdstraat, hoek Vijverlaan; met de tekst:

TER HERINNERING AAN ALLE GEVALLENEN VAN DE DUITSE BEZETTER IN DE ROTTERDAMSCHE BANK NOVEMBER 1944 - APRIL 1945.

Gevangenis
Begin november 1944 werd het gebouw als gevangenis in gebruik genomen door de Duitse Sicherheitsdienst. De dag- en nachtrapporten uit die tijd zijn nooit gevonden, ondanks speurwerk van de heer J.O. van der Wal. Daardoor is niet na te gaan hoeveel mensen hier gevangen hebben gezeten. Er zijn diverse ontsnappingen geweest. Als represaille zijn er gevangenen gefusilleerd, bijvoorbeeld bij de Emmapiramide en bij de Geërfdenbank aan de Pinkenbergseweg.
Eén van de voornaamste strijders in het ondergrondse verzet “Groote Gijs” werd gegrepen door de Duitsers en ter dood veroordeeld. Hij en zijn vrienden slaagden er echter in uit te breken uit het zwaarbewaakte gebouw van de Rotterdamsche Bank, één dag voor het doodvonnis zou worden voltrokken …

Vrijheidsboom
Al in juni 1945 werd er door de Hoofdstraatbewoners in de tuin bij de Rotterdamse Bank een vrijheidsboom geplant. Er werd ook een oorkonde bij begraven, maar deze is nooit teruggevonden. De plaquette is ontworpen door de Velpse grafisch ontwerper Arend Bulder in samenwerking met steenhouwerij Speklé.
Krantenbericht uit Velpsche courant van 1-6-1945: “En terwijl de regen gestadig viel, werd in den tuin bij de Rotterd. bank een vrijheidsboom geplant. De Hoofdstraatbewoners hebben hiertoe het initiatief genomen. Natuurlijk waren velen van hen hierbij aanwezig en, zooals gebruikelijk, werd een oorkonde bij den boom begraven. Enkele Hoofdstraat-bewoners, die tijdens den oorlog hun leven lieten voor het vaderland, werden in het bijzonder herdacht. De regen gutste door... “
Aan de wortels bevond zich een loden koker met een oorkonde: “Dat deze boom een blijvende getuige moge zijn van de verknochtheid der Velpse Bevolking aan ons Bevrijde vaderland, is de wensch der planters.” De boom is eind 1960 gekapt en de koker is nooit meer teruggevonden.

Meer over de geschiedenis in J.O. van der Wal: Slachtoffers van de Rozendaalse Emmapiramide, Velps gevangenisleven in de winter van ’44 - ’45 en de naoorlogse speurtocht naar vermisten.