Woonhuis De Vischekom

Deze voormalige zalmkwekerij is rond 1871 gebouwd in opdracht van J.A. Op de Macks. De kwekerij ligt op landgoed Biljoen en heeft tot circa 1896 als als viskwekerij dienst gedaan. De kweekbakken en het kanalenstelsel zijn nog aanwezig, maar aan het zicht onttrokken.

Monument
Tegenwoordig heeft het de functie van woonhuis. Het pand is opgetrokken in eclectische stijl, wat vooral te zien is aan de afgeronde bovenhoeken en geprofileerde omlijsting. Het witgepleisterde pand bestaat uit drie gekoppelde bouwdelen, waarbij het middelste deel voorzien is van een voorschild en een windhaan. De voorgevel is symmetrisch ingedeeld en het middenstuk wordt geflankeerd door twee pilasters. Van origine had dit gedeelte twee identieke poorten met halfronde bovenlichten, waarvan er één is overgebleven. In het linker- en rechtergedeelte van de voorgevel zijn de deuren van beide woningen voorzien van een bovenlicht met een gietijzeren levensboom.

Zalmkwekerij
In het najaar van 1871 werd er op de gronden van Biljoen een unieke viskwekerij gebouwd. Onder leiding van J.A. Op de Macks specialiseerde deze kwekerij zich in het kunstmatig opkweken van zalm. Hoewel deze vissoort toen nog voldoende in de rivieren aanwezig was, meende men toch met dit experiment een bijdrage te moeten leveren aan een verbetering van de visstand. In de volksmond werd het gebouw al gauw ‘De Vischkom’ genoemd.

De broedplaats bestond uit een complex van kanalen met een gezamenlijke lengte van zo’n 500 meter. Het benodigde water werd door twee beken aangeleverd; de Beekhuizensebeek en de Rozendaalsebeek. Deze ‘Nederlandsche Vischkweekerij’ was niet alleen bedoeld om winst te maken, maar had vanaf het begin ook een educatieve functie. Er werden ook nog andere vissoorten gekweekt.

Door tegenvallende resultaten en gebrek aan overheidssteun werd op 1 mei 1876 de bedrijfsmatige viskwekerij opgeheven. Toch werd er tot 1896 nog zalm gekweekt. Daarna is het pand omgevormd tot boerderij en later tot woonhuis. Het is nu een gemeentelijk monument.   Meer info: Artikel in het blad van de Stichting tot Behoud van de Veluwse Beken en Sprengen, De Wijerd, 38 nr 4 (december 2017), p.12-16.