Woonhuis stalhouderijcomplex Poortstraat 5 Velp

Het stalhouderijcomplex is rond 1875 gebouwd en bestaat uit diverse woningen en schuren. Niet alle onderdelen zijn beschermd monument. Hieronder wordt slechts het woonhuis van nummer 5 en bijbehorende schuren beschreven. Het complex heeft eerst de naam ‘Wijlhuizen’ gehad, maar dit veranderde later in ‘Van Middelkoop’.

Het woonhuis bestaat uit twee verdiepingen en een omlopende zwarte plint. Het dak wordt afgesloten door houten windveren als bescherming tegen wind en regen. De voorgevel heeft een symmetrische indeling met in het midden de ingang. Die bestaant uit een paneeldeur met smeedijzeren roosters. Het bovenlicht is gemaakt van dik, zogenaamd kathedraalglas.
In de rechtergevel bevindt zich een hooiluik, wat duidt op een boerderij.

Schuren Bij nummer 5 horen drie gebouwen.
De eerste schuur is witgepleisterd, heeft een omlopende zwarte plint en een grote houten dakkapel. De voorzijde loopt uit in een puntgevel en heeft dubbele schuifdeuren. In de geveltop bevindt zich een gietijzeren stalraampje met daaronder een hooiluik met rondboog.
Het tweede pand is ook witgepleisterd en heeft een houten deur met aan weerszijden houten luiken. In de linkergevel bevinden zich de grote dubbele staldeuren. Het dak wordt versierd met windveren. Dit gebouw heeft ook dienst gedaan als woning, sigarenmakerij en kuiperij (werkplaats waar houten tonnen gemaakt worden).
De derde schuur is in baksteen opgetrokken en heeft een rechthoekige plattegrond. Het heeft een omlopende grijze plint. De gevels zijn voorzien van diverse halfronde vensters.

Eigenaren
De families Wijlhuizen, Middelkoop en Kraay zijn eigenaren geweest van de stalhouderij in de Poortstraat. In 1873 kocht Wouter Wijlhuizen een stuk grond aan de Arnhemsestraatweg, hoek Larensteinselaan. Later verhuisde hij naar de overkant (hoek Wilhelminastraat), waar hij de stalhouderij uitbreidde.

Rond 1930 komt Gerrit van Middelkoop bij Wijlhuizen werken, boer van beroep en groot paardenliefhebber en hij neemt het bedrijf over. Hij heeft een dochter, die trouwt met Gerrit Kraay en zij nemen op hun beurt het bedrijf weer over. Beiden waren actief in de paardenwereld.

Verzameling koetsen
Vanaf de jaren ’50 verscheen de auto steeds meer op de weg en verdrong het (ver)huren van koetsen. Intussen had de heer Kraay een antiquarische verzameling koetsen en benodigdheden opgebouwd. Enkele werden nog bij bijzondere gelegenheden rijklaar gemaakt, zoals bij trouwen en rouwen.  Andere waren verzamelobjecten: 3 huifkarren, 4 landauers, vigilantes, arrensleeën en een mailcoach (western koets). Na het overlijden van Gerrit Kraay in 2011 is de collectie naar een museum gegaan.

De Poortstraat is anno 2025 nog steeds een idyllisch straatje, je waant je er terug in de tijd.

Meer info: historievandaalhuizen.nl