Ziekenhuis Tramstraat

Het tweede Velpse ziekenhuis stond aan de Tramstraat, waar ook de remise was van de paardentram. Dat betekende een betere bereikbaarheid, maar natuurlijk ook meer ruimte en meer voorzieningen. Het ziekenhuis Tramstraat was in gebruik van 1894 tot 1971. Regelmatig waren wel uitbreidingen nodig, zowel in ruimtelijk als in medisch opzicht. Er werden ook naastliggende panden aangekocht en aan de Evertsenlaan kwam een zijvleugel.

Onderduikers
Een aparte vermelding is nodig over het laatste oorlogsjaar. Toen is het gelukt meerdere onderduikers te verbergen die overdag in het wit gekleed werkzaamheden deden zonder argwaan te wekken bij de bezetters.

Vereniging
Op 16 april 1893, een belangrijke datum in de historie van de Velpse ziekenzorg, werd in hotel Naeff "De Vereeniging Het Ziekenhuis" (VZH) opgericht. Voorzitter werd dr. G.Fabius, G.Hz, arts, secretaris J.M.J Pantekoek, arts, penningmeester J.J. Werumeus Buning en leden dr. A. van der Willigen sr., arts en W. Honig (architect), allen inwoners van Velp.

Nabij de tram Het ziekenhuis aan de Kerkstraat was snel te klein geworden. Om die reden liet het bestuur van "De Vereeniging Het Ziekenhuis" (VZH) in 1894 een ziekenhuis bouwen aan de Tramstraat 20. De plek aan de Tramstraat was goed gekozen. Daar was sinds mei 1880 een remise van paardetrams van de N.V. Arnhemsche Tramweg-Maatschappij gevestigd. Een geregelde dienst van één kwartier onderhield de verbinding tussen Velp en Arnhem van 8 tot 18 uur. Patiënten en bezoekers konden dus gemakkelijk dichtbij het ziekenhuis komen. Op 16 februari 1894 is er een gedenksteen geplaatst door de burgemeester van Rheden, Mr. A.H. Brandt.
Zr. Vuurens bleef bijna vier jaar in Velp als directrice. Zij werd in 1898 opgevolgd door zr. B.H. Kwerreveld.

Veel meer patiënten
Vooral na 1898 begon het aantal patiënten flink toe te nemen. Vele voorzieningen moesten worden getroffen. In 1911 kwam de eerste chirurg in dienst, dr. E.W. Sikemeier. Ruim 30 jaar zou de specialist in Velp operaties verrichten. Om de ernstige patiënten naar het ziekenhuis te vervoeren kocht het bestuur in 1916 een rijwielbrancard ontworpen door C. de Mooij. Zie hiervan een afbeelding bij de foto"s. Dit rijwiel werd in 1923 opgevolgd door de eerste ambulanceauto.

Bijbouwen en kopen
De eerste uitbreiding kondigde zich in 1919 aan. Begin oktober 1919 verschenen in de Velpsche Courant advertenties betreffende aanbesteding van het bouwen van een barak, een bergplaats, betegelde lijkenhuisjes, het uitbreiden van een bestaande barak en een forse uitbreiding van het ziekenhuis met aan de noordzijde een vleugel van 16 bij 14 meter. Op 31 augustus 1921, op Koninginnedag, werd de nieuwe vleugel in gebruik genomen. De patiënten waren getooid met oranje. Maar al snel bleken deze voorzieningen niet voldoende.

In 1932 kreeg architect J.G.A. Heineman het verzoek om bouwtekeningen en bestek voor uitbreiding te maken. Op die nieuwbouw, een zijvleugel aan de Evertsenlaan, kwam een karakteristiek torentje te staan, dat tot 1971 beeldbepalend voor het ziekenhuis was. Het verbouwde ziekenhuis ging in oktober 1934 open. Het jaar 1943 was bijzonder voor de Velpse ziekenzorg. Het ziekenhuis kreeg namelijk het recht om verpleegsters op te leiden voor het diploma Ziekenverpleging A.

In de oorlog werden geen verbouwingen uitgevoerd. Er kwam wel een glijbaan aan het gebouw voor calamiteiten. De locatie aan de Tramstraat was in de laatste oorlogsjaren een soort verzetscentrum geworden. Op een geheime ruimte op zolder boven de operatiekamer waren namelijk in 1944  tien jonge mannen ondergedoken. Overdag, gehuld in het wit, hielpen zij mee in het ziekenhuis.

In 1952 trok het bestuur de stoute schoenen aan en vroeg gemeentegarantie aan voor het lenen van een ton voor de bouw van een kinderafdeling. In 1954 vond de openingsplechtigheid plaats door burgemeester J. de Bruin met medewerking van patiëntje Hans Koning. Naast de kinderafdeling (arts J.G. Lingeman) werd ook een polikliniek en laboratorium geopend. Na zestig jaar telde het ziekenhuis honderd bedden en waren er zeventig personeelsleden in dienst.

Er waren steeds plannen voor een groter ziekenhuis, maar tussen plannen en werkelijkheid zouden nog vele jaren verstrijken. Men probeerde in de jaren 1955-1966 met interne verbouwingen, stukjes aanbouw, aankoop van huizen en bouw van een tuinpaviljoen het ziekenhuis te laten draaien. In 1956 kocht het VZH drie panden: Evertsenlaan 10 en in de Overbeeklaan nr. 16 en 18. Het huis Evertsenlaan werd gehuurd.
Het was wonderbaarlijk dat de bestuurders van het ziekenhuis altijd weer de moeilijkheden het hoofd konden bieden en het hospitaal draaiende konden houden en soms nog verbouwen ook. Gelukkig kwamen er altijd veel legaten binnen.

In de zestiger jaren ontstond wederom een ernstig gebrek aan ruimte. De bevolkingsaanwas en de technische vooruitgang deden de behoefte ontstaan aan een nieuw modern ziekenhuis. Uiteindelijk werd over locatie, begroting en bestek overeenstemming bereikt voor een nieuw te bouwen ziekenhuis nabij het circuit Velperbroek. Het ziekenhuis aan de Tramstraat is in 1971 samen met het zusterhuis, Villa Overbeek, afgebroken.

Informatie: boek 100 jaar Ziekenhuis Velp, Tussen Kerkpad en Circuit. Zie ook: Een eeuw ziekenhuis Velp door H.M. Bosland, Ambt en Heerlijkheid December 1992 nr.103