Marken

Vanaf ca. 1250

Omstreeks het jaar 1000 ontstonden er problemen vanwege het toenemen van de bevolking. Door primitieve landbouwmethoden en intensief gebruik verarmde de grond. Bovendien nam de ontbossing toe. Boeren sloten zich aaneen in de zogenaamde marken om het gebruik van heidevelden en bossen te regelen. Het betrof de gemeenschappelijke bossen voor hout en de gronden voor vee en het steken van plaggen.  

Rechtspraak
Binnen de gemeente Rheden kenden de meeste dorpen ooit een zelfstandige marke met eigen regelgeving en rechtspraak; aan het hoofd stond een holtrichter.
Maar al voor 1339 is er sprake van de gecombineerde marke van Spankeren, Dieren en Laag-Soeren, onder leiding van de Commanderij te Dieren. Rond 1648 sloot Ellecom zich hierbij aan. De oostkant van de gemeente kende toen één grote marke-organisatie.  

Het oudste Markeboek uit 1474 is van Rheden en Worth-Rheden; hier vergaderde men op de Holtbank achter Rhederhof. De gezamenlijke gronden kwamen uiteindelijk in handen van Natuurmonumenten.

Natuurbehoud
Het ontstaan van de marke Velp is niet duidelijk. Zeker is dat de buurtschap gemeenschappelijke bezittingen had. Nog steeds stellen de Geërfden van Velp het natuurbehoud en het algemeen belang van Velp centraal. Ook de Buurtschap van Dieren - eveneens zeer actief - ontleent haar bestaan aan de marke.

Bron: Canon van Rheden