Rheden in de tweede Wereldoorlog

1940 - 1945

Rheden werd op 10 mei bezet. Eerst leek er weinig te veranderen, maar eind 1940 werd burgemeester Zimmerman gearresteerd en werd de bezetting door tal van maatregelen steeds meer voelbaar. Persoonsbewijzen werden verplicht, verplichte patrouillediensten werden ingesteld en de gemeenteraad werd ontbonden. Joden werden steeds meer uit de maatschappij geweerd. Politiecommissaris Borstlap weigerde mee te werken aan hun arrestatie en werd daarom eind 1942 ontslagen. Slechts enkele joodse gezinnen overleefden de oorlog in hun eigen dorp. Een paar gezinnen hebben zelfs in een hol onder de grond op Middachten ondergedoken gezeten. Maar enkelen van hen hebben de oorlog overleefd.

Avegoor
Op verschillende plaatsen waren de Duitsers nadrukkelijk aanwezig. In Laag-Soeren waren in het badhuis een 'Erholungsheim' en een 'Lazarett' ondergebracht en in Velp zat het SS Polizeigericht in Hotel Naeff. Op landgoed Avegoor in Ellecom was een opleidingsschool van de SS gehuisvest. Daar werden Nederlandse vrijwilligers getraind voor de Duitse krijgsdienst. Joodse gevangenen werden daar onder slechte omstandigheden te werk gesteld.

In de hele gemeente werden door de Duitsers huizen gevorderd. Door bombardementen werden huizen en fabrieken beschadigd, waaronder de modelmakerij van Thomassen. Slecht functionerende V1's van de Duitsers stortten her en der in de gemeente neer en veroorzaakten veel schade. In totaal 1100 mannen uit de gemeente zijn in het kader van de 'Arbeitseinsatz' naar Duitsland gegaan.

Evacués
Vooral Velp werd na de verloren Slag om Arnhem in september 1944 overstroomd door duizenden evacués uit Arnhem. De gemeente bood acht maanden meer dan 9000 Arnhemse vluchtelingen onderdak. Aan die situatie kwam pas ruim na de bevrijding van Rheden een einde.

Bron: Canon van Rheden