
Onder gebouwd erfgoed verstaan we allereerst monumenten. Dat zijn door de wet beschermde gebouwen van verschillende aard: van kerk tot villa, van molen en boerderij tot fabriek. Hieronder zijn Middeleeuwse historische restanten. Ook gebouwen uit de Wederopbouw na WOII kunnen al monument zijn.
Bescherming
Rijksmonument genieten de meeste bescherming. Daarover gaat de Rijksdienst Cultureel Erfgoed. Daarnaast kennen we gemeentelijke monumenten –in Rheden wel 500. Rozendaal kent ongeveer 30 gemeentelijke monumenten. Monumenten zijn vaak herkenbaar aan een schildje bij de ingang.
Soms wordt een gebied of woonwijk aangewezen tot beschermd dorpsgezicht. Bijvoorbeeld het Beekdal van Rozendaal en het Strooien Dorp van De Steeg.
Monumentaal
Onze gemeentes kennen relatief veel gebouwd erfgoed dat een plek op de website waard is. Sinds de 17e eeuw werden langs de Veluwezoom landgoederen en buitenplaatsen aangelegd, van Wageningen tot Dieren.

Daarbij maakte men gebruik van het heuvelachtige landschap met fraaie uitzichten. De gebouwen werden naar de mode van de tijd gebouwd en later vaak weer verbouwd.
Van de 36 buitenplaatsen die er ooit in de gemeente Rheden waren, zijn er tegenwoordig nog
22 goed herkenbaar.
Sommige zijn intussen verdwenen of ingrijpend veranderd. De terreinen zijn opgeknipt of hun plek is ingenomen door nieuwere bebouwing.
Waar mogelijk worden de feiten over het monumentale gebouw aangevuld met foto’s en informatie over de functie of over de bewoningsgeschiedenis.
Bij gebouwd erfgoed komt vaak de architectuur aan de orde. Meer over architectuurstromingen vindt u onder deze link (nog toevoegen)…….
Het in oorsprong 17de-eeuwse gebouw (onderdeel 24) is verbouwd tussen 1875-1914 met behoud van 17de-eeuws muurwerk (voorgevel). Het in rode baksteen opgetrokken pand is in aanzien rechthoekig doch is…
In de oude moestuin staat een voormalige 19de-eeuwse dienstwoning, thans "appelschuur". Het op rechthoekige grondslag opgetrokken bakstenen pand met grijze plint bestaat uit één bouwlaag onder een me…
Aan de zuidzijde van de oude Boerenweg nabij het Kooibos ligt een 19de-eeuwse hallehuisboerderij (onderdeel 32) met middenlangsdeel op een bouwplaats die al in 1429 wordt vermeld.
De bakstenen boer…
Ten oosten van het huis Middachten nabij de tuinmuur staat een in 1900 herbouwde (inscriptie voorgevel: RENOV. 1900) T-boerderij, thans in gebruik als "Dienstwoning". (onderdeel 29) Deze is gebouwd …
De boerderij Oud Middachten (onderdeel 40) is gelegen op een oude bouwplaats en werd in 1908 herbouwd naar een ontwerp van de Dierense architect G.J. Uiterwijk (1863-1937). De boerderij is ontworpen …
Uit rode baksteen opgetrokken dubbele dienstwoning (onderdeel 39) op rechthoekige plattegrond onder met rode pannen belegd zadeldak evenwijdig aan de straat. Gevelsteen met jaartal 1950. In de voorge…