WO II
Rheden en Rozendaal werden na 10 mei bezet. Eind 1940 werd de bezetting steeds meer voelbaar. Persoonsbewijzen werden verplicht, verplichte patrouillediensten werden ingesteld en de gemeenteraad werd ontbonden. Toch leek de oorlog de eerste jaren nog ver weg. Maar Joden werden steeds meer uit de maatschappij geweerd en tenslotte merendeels weggevoerd.
Evacués
Na de verloren Slag om Arnhem in september 1944 kwam de oorlog dichtbij. Velp en Rozendaal werden overstroomd door evacués uit Arnhem. De gemeente Rheden bood meer dan 9000 Arnhemse vluchtelingen onderdak, vaak tot na de bevrijding op 16 april 1945.
Gevorderd
Grote gebouwen en villa’s werden door de Duitsers gevorderd, vooral in het laatste oorlogsjaar. Door bombardementen werden huizen en fabrieken beschadigd, waaronder de modelmakerij van Thomassen. V1's van de Duitsers stortten neer en veroorzaakten veel schade. In totaal 1100 mannen uit de gemeente Rheden zijn in het kader van de 'Arbeitseinsatz' naar Duitsland gegaan.
Op verschillende plaatsen waren de Duitsers nadrukkelijk aanwezig. In Laag-Soeren waren in het badhuis een 'Erholungsheim' en later een 'Lazarett' ondergebracht en in Velp zat het SS Polizeigericht in Hotel Naeff.
Ook in Rozendaal werd het hotel een Erholungsheim. Op landgoed Avegoor in Ellecom werden Joodse gevangenen onder slechte omstandigheden te werk gesteld. Daar was een opleidingsschool van de SS gehuisvest. Zulke gebouwen en herinneringsmonumenten getuigen nog van de oorlog.
Bron: Canon van Rheden
Bekijk volledige kaartErfgoedlocaties
Herdenkingsteen Ds. Plantagie Dieren
In de Ontmoetingskerk is een gedenksteen ter herinnering aan ds. Plantagie met de tekst: DE GEMEENTE DANKT MET DANKBAARHEID DEN ARBEID VAN DS. G.CH.H. PLANTAGIE INZONDERHEID GEDURENDE DE MOEILIJKE …
Internaat Klarenbeek
Aan de Rozendaalselaan 15 in Velp was in WO II tijdelijk, als noodbehuizing, gevestigd internaat Klarenbeek, het internaat van de kweekschool van onderwijzeressen. Het huis Klarenbeek in Arnhem werd …
Joods monument Ellecom
In 1998 heeft Harry de Leeuw het Joods monument gemaakt, de gebruikte materialen zijn brons en kiezel.
Het kunstwerk staat bij de Zutphensestraatweg 47 in Ellecom.
De opdracht voor Harry de Leeuw - e…
Kamp Palästina Ellecom
Villa Irene werd in WO II een Joods werkkamp met de bijnaam Palästina. Tijdens de maanden augustus tot november 1942 werden op de zolder 139 Joden gevangen gehouden, om overdag te werk te worden gest…
Kazematten Ellecom
In het kader van de verdediging tegen een mogelijke inval door het steeds oorlogszuchtiger wordende Duitsland, ook richting ons land, werden er in 1939 diverse verdedigingswerken in gang gezet. Zo oo…
Kunstwerk Het hoogste en het laagste punt
Eugène Terwindt maakte deze kunstwerken van beton en zwart graniet op het hoogste punt van de gemeente, namelijk het Rozendaalse Zand en op het laagste punt: de Veerstoep bij de IJssel in Dieren. Het…